La taxe carbone : un permis de polluer pour les riches
Par Pascal DUBOIS, ingénieur retraité
Le Monde, 18.09.09
Il ne viendrait à l’idée de personne de proposer d’instaurer un permis de conduire d’un montant variable avec la vitesse maximale que l’on serait autorisé à pratiquer. La vitesse est dangereuse, il faut donc la limiter à une même valeur pour tous et sanctionner les contrevenants de façon efficace : par un retrait de permis ou de points, et pas seulement par des amendes.
Le rejet de CO2 est dangereux pour la planète et donc pour chacun de nous. Pourtant , avec la taxe carbone, on autorise les citoyens à consommer autant de carbone qu’ils le désirent pour autant qu’ils puissent se le payer. C’est l’instauration d’un permis de polluer réservé aux riches.
Il est affligeant de constater que, malgré la crise que nous subissons actuellement, on ne continue à proposer que des réponses financières aux problèmes que nous rencontrons. Voici, dans le domaine du développement durable, un autre exemple de cette manière de voir, tout aussi contestable que la taxe carbone : pour développer le photovoltaïque, EDF achète à un coût exorbitant l’électricité produite de cette façon, la facture étant réglée par l’ensemble des usagers. Et cela, une fois encore, au bénéfice de ceux qui sont suffisamment riches pour financer l’installation.
Rêvons un peu, les hommes naissent et demeurent libres et égaux en droits... et si l’on appliquait ce principe au droit de polluer ? Chacun, pour ses activités non professionnelles, recevrait le même quota annuel de CO2. Monsieur X pourrait continuer à utiliser son yacht à moteur pendant ses vacances à condition de limiter ses déplacements en voiture le reste de l’année ou de moins chauffer sa grande maison.
Est-ce si irréaliste que cela ? Si le danger lié au réchauffement climatique s’aggrave, on sera amené à prendre en catastrophe des mesures bien plus contraignantes... qui toucheront bien sûr davantage les moins favorisés.
http://www.xornal.com/artigo/2009/09/22/sociedad/obama-aboga-acuerdo-reducir-emisiones-contaminantes/2009092216501198425.html
http://www.xornal.com/artigo/2009/09/21/economia/veinte-paises-pasar-revista-dias-verguenza-financiera/2009092123345383917.html
http://www.xornal.com/artigo/2009/09/22/economia/salgado-patronal-practiquen-ellos-austeridad-tambien/2009092211250842381.html
Queren aínda máis facilidades! Para arrequcer a corrupción?
"El Informe Global sobre la Corrupción 2009 elaborado por Transparencia Internacional (TI), centrado en el sector privado, destaca que los casos urbanísticos han acentuado el grado de corrupción en España, al tiempo que señala que aunque se han tomado medidas para combatirlo, estás son insuficientes.
"Así lo puso también de manifiesto el presidente de Transparencia Internacional España, Jesús Lizcano, quien aseguró hoy que los casos urbanísticos son una de las "principales causas" que han hecho aumentar la corrupción en España.
[...]
"Durante la presentación del informe, Lizcano explicó que España es un país "más permisivo con la corrupción que otros, ya que nuestra cultura nos hace admirar a los más pillos y a los que defraudan mejor".
"Añadió que los ciudadanos tienen que reaccionar contra la corrupción y recomendó mayor participación ciudadana mediante el asociacionismo, porque en su opinión, la corrupción afecta a la sostenibilidad económica.
"Según el citado informe, en España el segmento más afectado por la corrupción son los partidos políticos, seguido del sector privado, el Parlamento y los medios de comunicación y por último, los funcionarios públicos y el Poder Judicial."
(http://www.xornal.com/artigo/2009/09/23/espana/espana-baja-puesto-lista-corrupcion-casos-urbanisticos/2009092317294553246.html) Os remarcados son meus. Revelador!
http://www.xornal.com/ficheiro/2009/09/21/economia/bancosbancarrota.jpg
Non se pode obrigar os máis pobres a escoller entre o paro e a defensa do medio:
http://www.lemonde.fr/planete/article/2009/09/22/nicolas-sarkozy-au-sommet-de-l-onu-sur-le-climat-il-faudra-payer-pour-les-pays-les-plus-vulnerables_1243786_3244.html#ens_id=1243126
ELES NON SE PRIVAN DE NADA. A austeridade predícana para os outros, os pobres e a xente do común. Eles non son humanos, son superhomes (e superfemias!).
http://www.lemonde.fr/planete/article/2009/09/23/climat-des-propositions-pour-debloquer-la-situation_1244022_3244.html#ens_id=1234881
http://www.xornal.com/opinions/2009/09/23/Opinion/paraisos-fiscales-banqueros-fraude-fiscal/2009092300261741761.html
Fixar un teito ás bonificacións (bonus) ou condicionar o cobro efectivo delas aos resultados a medio e longo prazo, eis un remendo e non un remedio.
http://www.lemonde.fr/opinions/article/2009/09/23/un-g20-pour-tenter-de-mettre-fin-aux-derives-de-la-finance-par-anne-michel_1244017_3232.html#ens_id=1198047
martes, 22 de septiembre de 2009
domingo, 13 de septiembre de 2009
Política de exclusión sociolingüística
O evidente fracaso das Jornadas Bilingües organizadas pola Deputación de Pontevedra en comuñón con GB, que por riba deixaron unha mancha de vergoña no historial prestixioso do Museo de Pontevedra, non é razón para saltarmos de contento ou tirarmos foguetes ao ceo estrelado. É, pola contra, motivo abondo para comenzarmos a pedir contas aos que con suma inxustiza e senrazón están contribuíndo, por medio de actividades coma esa, a atizaren o lume do conflito lingüístico existente desde hai tempo no país. É preciso seguir denunciando cada intento de dividir o noso pobo en dous, mesmo se o intento resulta en fracaso. Cómpre pór en evidencia a inxuria a Galiza e á súa xente cando se promove a desafección, mesmo o noxo, verbo do seu pasado, da súa lingua e da súa graza.
Se o que pretenden é deixar ben patente a existencia de dúas comunidades lingüísticas no país, iso xa case o teñen conseguido; coa impagábel axuda do PP, por certo. Se, non conformes con iso, tencionan enfrontar nidiamente esas dúas comunidades lingüísticas e de as faceren impermeábeis, a ruindade da proposta é imperdoábel. Non hai modo de entender que tal fractura se estea a promover desde institucións que, coma a Xunta ou a Deputación, deberían labourar a prol da unidade do pobo galego e da comunidade provincial de concellos, respectivamente. Aínda que fose bo aguzar a contradición para facilitar a súa resolución, é ben que sexa a autoridade pública quen o faga?
Aguzar as contradicións e desenmascarar a situación conflitiva non nos semella conveniente, cando menos no momento actual. Sei que algunhas voces, desde a parte favorábel á lingua galega, se pronunciaron en senso contrario nestes meses, pensando que só así tomaremos cumprida conciencia da situación real e, consecuentemente, nos disporemos a afrontala coa estratexia e os medios axeitados. Se cadra, levan razón. Aínda no caso, como se trata de realidades tan íntimas e sagradas, relativas á identidade e á convivencia, coido que lle hai que esixir á autoridade non intervir. Ou intervir o menos posíbel.
Alguén me poderá obxectar que unha das funcións dos partidos políticos é tomar postura perante as contradicións sociais e tentar de acadar a resolución que lles parece mellor. Pódese engadir que, cando están no goberno, é o momento apropiado para a poren en práctica. Así e todo, en cuestións fundamentais para a unidade e identidade do pobo, cómpre andaren con moitísimo tino. O gobernante, unha vez elixido, debe mirar ante todo polo ben do suxeito colectivo, constituído polo mesmo pobo sobre o que goberna e exerce a súa autoridade. Se o feito de levar a cabo o programa do seu partido trae aparellado, como un dos seus efectos buscado ou non, a destrución do pobo ou un grave enfrontamento civil no seu seo, o auténtico servidor público debe depoñer o programa do seu partido a fin de preservar a entidade, identidade e unidade do seu pobo. Semella un principio fundamental da deontoloxía do gobernante.
No referente á lingua, a inclusión foi a orientación sabiamente escolleita na Lei de Normalización Lingüística. A inclusión sociolingüística tende a facer das dúas comunidades lingüísticas case unha soa, imbricándoas e interrelacionándoas de tal xeito que se facilite ás persoas monolingües, ou bilingües con desequilibrio, o paso de unha á outra comunidade sen privilexio nin desigualdade para ninguén. A consecución deste obxectivo faise imposíbel sen que toda a poboación, como ideal -ou tan sequera a súa parte meirande e máis visíbel, en realidade-, coñeza abondo as dúas linguas, as poida empregar espontanea e libremente -calquera das dúas e en calquera ocasión- e de feito faga uso efectivo desa capacidade.
A actual política do goberno galego e, como se ve, tamén da Deputación de Pontevedra, busca, con máis ou menos conciencia do que fai, unha resolución do conflito lingüístico que favorece a exclusión, xebramento e inimizade entre as dúas comunidades lingüísticas existentes en Galiza. Aparte da ruindade de tal empeño -pola ruína que vai supór para a unidade do pobo-, é evidente a súa inxustiza, debido á total irreciprocidade que o caracteriza. A comunidade galego falante terá menos dereitos do que a castelá, pois os seus individuos, ademais de estaren obrigados aprender a lingua castelá, non se poden librar de a empregaren pasiva e activamente. Por forza ou por presión, a comunidade galego falante é unha comunidade inmensamente permeábel verbo da castelán falante. O inxusto da irreprocidade está aquí. Se vai adiante a política lingüística do actual goberno autonómico, a comunidade lingüística de castelán falantes galegos xebrarase cada vez máis da galego falante e farase cada vez máis impermeábel á nosa lingua, a propia ou tradicional de todos os galegos e galegas. É totalmente inxusto! Cómpre a denuncia!
Se o que pretenden é deixar ben patente a existencia de dúas comunidades lingüísticas no país, iso xa case o teñen conseguido; coa impagábel axuda do PP, por certo. Se, non conformes con iso, tencionan enfrontar nidiamente esas dúas comunidades lingüísticas e de as faceren impermeábeis, a ruindade da proposta é imperdoábel. Non hai modo de entender que tal fractura se estea a promover desde institucións que, coma a Xunta ou a Deputación, deberían labourar a prol da unidade do pobo galego e da comunidade provincial de concellos, respectivamente. Aínda que fose bo aguzar a contradición para facilitar a súa resolución, é ben que sexa a autoridade pública quen o faga?
Aguzar as contradicións e desenmascarar a situación conflitiva non nos semella conveniente, cando menos no momento actual. Sei que algunhas voces, desde a parte favorábel á lingua galega, se pronunciaron en senso contrario nestes meses, pensando que só así tomaremos cumprida conciencia da situación real e, consecuentemente, nos disporemos a afrontala coa estratexia e os medios axeitados. Se cadra, levan razón. Aínda no caso, como se trata de realidades tan íntimas e sagradas, relativas á identidade e á convivencia, coido que lle hai que esixir á autoridade non intervir. Ou intervir o menos posíbel.
Alguén me poderá obxectar que unha das funcións dos partidos políticos é tomar postura perante as contradicións sociais e tentar de acadar a resolución que lles parece mellor. Pódese engadir que, cando están no goberno, é o momento apropiado para a poren en práctica. Así e todo, en cuestións fundamentais para a unidade e identidade do pobo, cómpre andaren con moitísimo tino. O gobernante, unha vez elixido, debe mirar ante todo polo ben do suxeito colectivo, constituído polo mesmo pobo sobre o que goberna e exerce a súa autoridade. Se o feito de levar a cabo o programa do seu partido trae aparellado, como un dos seus efectos buscado ou non, a destrución do pobo ou un grave enfrontamento civil no seu seo, o auténtico servidor público debe depoñer o programa do seu partido a fin de preservar a entidade, identidade e unidade do seu pobo. Semella un principio fundamental da deontoloxía do gobernante.
No referente á lingua, a inclusión foi a orientación sabiamente escolleita na Lei de Normalización Lingüística. A inclusión sociolingüística tende a facer das dúas comunidades lingüísticas case unha soa, imbricándoas e interrelacionándoas de tal xeito que se facilite ás persoas monolingües, ou bilingües con desequilibrio, o paso de unha á outra comunidade sen privilexio nin desigualdade para ninguén. A consecución deste obxectivo faise imposíbel sen que toda a poboación, como ideal -ou tan sequera a súa parte meirande e máis visíbel, en realidade-, coñeza abondo as dúas linguas, as poida empregar espontanea e libremente -calquera das dúas e en calquera ocasión- e de feito faga uso efectivo desa capacidade.
A actual política do goberno galego e, como se ve, tamén da Deputación de Pontevedra, busca, con máis ou menos conciencia do que fai, unha resolución do conflito lingüístico que favorece a exclusión, xebramento e inimizade entre as dúas comunidades lingüísticas existentes en Galiza. Aparte da ruindade de tal empeño -pola ruína que vai supór para a unidade do pobo-, é evidente a súa inxustiza, debido á total irreciprocidade que o caracteriza. A comunidade galego falante terá menos dereitos do que a castelá, pois os seus individuos, ademais de estaren obrigados aprender a lingua castelá, non se poden librar de a empregaren pasiva e activamente. Por forza ou por presión, a comunidade galego falante é unha comunidade inmensamente permeábel verbo da castelán falante. O inxusto da irreprocidade está aquí. Se vai adiante a política lingüística do actual goberno autonómico, a comunidade lingüística de castelán falantes galegos xebrarase cada vez máis da galego falante e farase cada vez máis impermeábel á nosa lingua, a propia ou tradicional de todos os galegos e galegas. É totalmente inxusto! Cómpre a denuncia!
domingo, 30 de agosto de 2009
Unha nova traición dos intelectuais
Xa é hora de que as mentes intelixentes do mundo, que as hai, analicen dunha vez con obxectividade a situación de crise económica e, sen medo a ninguén nin a nada, denuncien o que for preciso denunciar, sinalen as causas, expoñan a ruindade das correccións adoptadas deica agora, condenen a maldade radical do sistema financeiro actual -pola que, un supoñer, se seguen repartindo bonus millonarios á conta dos cartos dos contribuíntes-, peten con forza na conciencia dos gobernantes dos estados máis ricos -se a tiveren- chamándoos a interviren e regularen o proceso dos movementos de capital e bens entre os seus países a medio prazo de tal xeito que o teñan en todo momento controlado e subordinado ao único fin de superar as gravísimas eivas, seguramente pouco manifestadas aínda, da situación actual.
Aquí chegamos! Xa non se pode permitir aos políticos de curto prazo seguir cos seus mini-pésimos discursos pseudoliberais! Seica aínda non é hora de lles facermos saír á cara as cores da vergoña? Non os imos facer calar no seu baleiro bla-bla-bla? Permitiremos que continúen pescando en río revolto, afogando a conciencia crítica das persoas a base de demagoxias e mentiras?
Comprometámonos os economistas, os sociólogos, os filósofos... ; deixémonos de cómodos pragmatismos. Non é certo que a verdade estea en todas partes ao mesmo tempo e coa mesma calidade de presenza. Non é certo que todo vale. Rorty, se vivise, reaccionaría perante a situación actual e reconverteríase. Reconvertámonos e pronunciémonos. Non tanto dá!
lunes, 25 de mayo de 2009
Contas dun longo silencio
Aos visitantes deste blogue debo dicirlles que, desde hai xa case dous meses, abrín e escribo adoito outra bitácora, onde ofrezo artigos escritos "sobre a marcha", seguindo o día a día dos acontecementos referentes sobre todo á política lingüística e cultural que se tenta de realizar no meu país. Algún deles podería publicarse tamén aquí, por teren maior peso e seriedade. Porén, de momento, mantéñoos só alí, no contexto formado polos precedentes e os que sigan.
Ofrézolles o enderezo, que é http://breve-rias.blogspot.com
Ofrézolles o enderezo, que é http://breve-rias.blogspot.com
sábado, 28 de febrero de 2009
A noxenta verdade política
A verdade social non se descobre, constrúese.
Así pensan, ou consonte a ese pensamento falan e fan, moitos políticos e algúns outros que, sen o seren profesionalmente, a eles se conforman para levaren a auga da opinión pública ao rego dos seus intereses. Constrúese esa verdade con produtos do maxín desvariado e desvariante duns poucos, xa que a maioría nin capacidade teñen para construír cousa de mérito. Por iso, despois de escoitares un político falar sobre un tema, escusas de escoitar a un compañeiro seu falar do mesmo. Repetirá, sen variación substancial nin substanciosa, o que dixo o outro.
Un único resultado buscan: que a grande masa popular, ou aquela parte dela máis proclive á súa ideoloxía, máis cedo ou máis tarde trague o engado para a poderen levar, turrando e puxando, ao seu cesto.
A verdade onde nos queren facer picar, está feita de falsidades obxectivas. Ese é o nome, na maior parte dos casos. Podería alguén coidar, ás veces, que non chega a haber falsidades subxectivas, senón obcecacións debidas á ignorancia do suxeito, á súa deficiente percepción da realidade, á influencia fatal da súa ideoloxía, ao pouco rigor lóxico do seu pensamento, mesmo á súa estulticia. Porén non é cousa de os desculparmos tan doadamente. Unha desas explicacións valería verbo dunha soa persoa, dun pequeno grupo homoxéneo ou dalgunha grande secta de secuaces irracionais dun xefe.
Un partido político debe ser cousa ben diferente dunha secta. Nin lle debemos consentir ser unha máquina de crear verdades a por de falsidades repetidas. Como é nisto no que, máis uns ca outros, se están convertendo, cómpre andar con moito tino perante eles. O difícil do caso é que son necesarios: un mal menor. Peor é o partido único. Sen polo menos este, non hai xeito de organizar a convivencia baixo unha certa supremacía do dereito. Podéndomos escoller o que entre varios nos semella menos ruín, o corpo social ten unha cativa posibilidade de non tragar ningún dos respectivos engados. Do que a colectividade non se vai librar é da aparencia de que, en cada elección, pica no anzol armado polo partido gañador.
Que lástima! Xa que nos achamos ante algo inevitábel, cómpre o xurdimento de moita xente crítica, consciente desa miseria coa que temos que vivir. E cómpre por riba que esas persoas conxunten, de múltiples maneiras, esforzos e accións coa finalidade de obrigarmos os políticos a se dedicaren ao seu oficio, que é rexer o funcionamento dos servizos públicos, vedándolles o seu empeño en nos conduciren polo morro a unha cosmovisión ideoloxizada e a unha filosofía pobre e plana da vida. Nin en por eles nin valéndose de certos medios de comunicación social.
Esta é outra! A desvergoña máis noxenta fixou a súa residencia na galaxia mediática. A verdade para moitos ou non existe ou se reduce a un produto de seu, a un construto ergueito sobre múltiples falsidades presentadas "sub specie veritatis"cando non so a aparencia de pescudas e laboriosas investigacións periodísticas. E, que casualidade!, decote esa verdade "inventada" coincide coa promulgada e pregoada por un partido político.
Así pensan, ou consonte a ese pensamento falan e fan, moitos políticos e algúns outros que, sen o seren profesionalmente, a eles se conforman para levaren a auga da opinión pública ao rego dos seus intereses. Constrúese esa verdade con produtos do maxín desvariado e desvariante duns poucos, xa que a maioría nin capacidade teñen para construír cousa de mérito. Por iso, despois de escoitares un político falar sobre un tema, escusas de escoitar a un compañeiro seu falar do mesmo. Repetirá, sen variación substancial nin substanciosa, o que dixo o outro.
Un único resultado buscan: que a grande masa popular, ou aquela parte dela máis proclive á súa ideoloxía, máis cedo ou máis tarde trague o engado para a poderen levar, turrando e puxando, ao seu cesto.
A verdade onde nos queren facer picar, está feita de falsidades obxectivas. Ese é o nome, na maior parte dos casos. Podería alguén coidar, ás veces, que non chega a haber falsidades subxectivas, senón obcecacións debidas á ignorancia do suxeito, á súa deficiente percepción da realidade, á influencia fatal da súa ideoloxía, ao pouco rigor lóxico do seu pensamento, mesmo á súa estulticia. Porén non é cousa de os desculparmos tan doadamente. Unha desas explicacións valería verbo dunha soa persoa, dun pequeno grupo homoxéneo ou dalgunha grande secta de secuaces irracionais dun xefe.
Un partido político debe ser cousa ben diferente dunha secta. Nin lle debemos consentir ser unha máquina de crear verdades a por de falsidades repetidas. Como é nisto no que, máis uns ca outros, se están convertendo, cómpre andar con moito tino perante eles. O difícil do caso é que son necesarios: un mal menor. Peor é o partido único. Sen polo menos este, non hai xeito de organizar a convivencia baixo unha certa supremacía do dereito. Podéndomos escoller o que entre varios nos semella menos ruín, o corpo social ten unha cativa posibilidade de non tragar ningún dos respectivos engados. Do que a colectividade non se vai librar é da aparencia de que, en cada elección, pica no anzol armado polo partido gañador.
Que lástima! Xa que nos achamos ante algo inevitábel, cómpre o xurdimento de moita xente crítica, consciente desa miseria coa que temos que vivir. E cómpre por riba que esas persoas conxunten, de múltiples maneiras, esforzos e accións coa finalidade de obrigarmos os políticos a se dedicaren ao seu oficio, que é rexer o funcionamento dos servizos públicos, vedándolles o seu empeño en nos conduciren polo morro a unha cosmovisión ideoloxizada e a unha filosofía pobre e plana da vida. Nin en por eles nin valéndose de certos medios de comunicación social.
Esta é outra! A desvergoña máis noxenta fixou a súa residencia na galaxia mediática. A verdade para moitos ou non existe ou se reduce a un produto de seu, a un construto ergueito sobre múltiples falsidades presentadas "sub specie veritatis"cando non so a aparencia de pescudas e laboriosas investigacións periodísticas. E, que casualidade!, decote esa verdade "inventada" coincide coa promulgada e pregoada por un partido político.
martes, 27 de enero de 2009
Hai lume na de Pardal
Aquela tarde o Rilo non cansou de llo dicir a todo veciño que encontrou polo rueiro. Serían as catro cando un llo escoitou:
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
O alocutario non fixo moito caso; aínda que a curiosidade o conducise a pasar diante da casa de Pardal, onde tentou de mirar e cheirar. Non notou cousa que chamase a atención, e seguiu á súa vida.
O Rilo seguiu tamén coa súa ladaíña polas rúas. A un segundo veciño, contra as cinco da tarde, espetoulla así:
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
Tamén este non lle fixo moito caso. Porén, por prevención se cadra, comentou a nova cun parente dos de Pardal, uns pasos adiante. Entre ambos, buscaron o Rilo na súa casa con mentes de recadar del máis detalles, pois pasaran tamén diante da de Pardal sen observaren alí nada estraño. Non o encontrando, voltaron ao lugar do rueiro onde soltara a noticia. Atopárono un pouco máis abaixo mentres lle dicía a unha veciña:
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
Asombrouse o parente da calma actitude e o cachazudo estado de ánimo con que o Rilo se expresaba. Isto, en boa medida, sosegouno. Porén, unha vez que por aquela causa abandonara o seu labor do día, sentiu que non era o caso de deixar así a cousa.
- Vamos á de Pardal os catro! -convidou os outros tres prementemente.
E contra alá marcharon, o Rilo coma un máis. Ao que chegaron, petou o parente na porta de Pardal, que, tras unha breve espera, abriuse, e ante eles apareceu a dona da casa sen trazas ningunhas de inquedanza.
- Viñemos acá porque aquí este di que hai lume na vosa casa!
Foi aí cando a dona de Pardal se desasosegou e, toda desacougada, comezou a berrar polos de dentro:
- Vinde aquí, que seica nos arde a casa!
Acudiron o dono e os fillos. Entre a familia e os veciños percorreron cada curruncho do edificio sen acharen lume por ningures. Finalmente, houbo xuntanza na cociña, ao pé do lume e cuns vasos diante, por mor de celebraren a falsidade da alarma. Cando niso estaban, un dos veciños chamoulle a atención ao Rilo pola boa leria que armara. Mais el respostou fachendoso, acenando para o lume da cociña:
- E logo non é certo? Hai ou non hai lume na casa de Pardal!?
Riron por fóra e nin por dentro llo tomaron moi a mal. O que nunca se soubo foi como ao Rilo, persoa que non adoitaba facer trasnadas, se lle ocorrera armar esta. Sentíronse os outros un pouco burlados e máis de un estivo tentado de se incomodar. Así e todo, a situación de celebración á que se entregaran, era tan prácida, que ninguén quixo escorrentala. O dono da casa salvouna coa súa pavera ocorrencia:
-E logo! Claro que hai lume na de Pardal! Niso tes razón e moitos anos a teñas! Veña un grolo para o celebrarmos!
Tamén ten razón e non faltou á verdade La Voz de Galicia de onte titulando na portada: "El 40,3 % de los gallegos prefieren un Gobierno en minoría a otro bipartito". Fai logo unha entradiña, introduce o corpo da noticia a dobre columna e remite ás páxinas 7 a 9. Alá vamos, picados da cursidade. Vemos os cadros cos datos da enquisa e con asombro achamos: Prefiren un goberno de coalición o 40,8 % dos galegos e prefiren o goberno dun só partido en minoría con apoios puntuais o 40,3 %.
Faltou á verdade o xornal ao titular a noticia? Non...! Incorreu nalgunha falsidade? En ningunha...!
O que aínda non se sabe ben é quen ten razóns para celebrar tal dato e a noticia. Así se escribe a historia! Así...!
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
O alocutario non fixo moito caso; aínda que a curiosidade o conducise a pasar diante da casa de Pardal, onde tentou de mirar e cheirar. Non notou cousa que chamase a atención, e seguiu á súa vida.
O Rilo seguiu tamén coa súa ladaíña polas rúas. A un segundo veciño, contra as cinco da tarde, espetoulla así:
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
Tamén este non lle fixo moito caso. Porén, por prevención se cadra, comentou a nova cun parente dos de Pardal, uns pasos adiante. Entre ambos, buscaron o Rilo na súa casa con mentes de recadar del máis detalles, pois pasaran tamén diante da de Pardal sen observaren alí nada estraño. Non o encontrando, voltaron ao lugar do rueiro onde soltara a noticia. Atopárono un pouco máis abaixo mentres lle dicía a unha veciña:
- Sabes? Hai lume na de Pardal.
Asombrouse o parente da calma actitude e o cachazudo estado de ánimo con que o Rilo se expresaba. Isto, en boa medida, sosegouno. Porén, unha vez que por aquela causa abandonara o seu labor do día, sentiu que non era o caso de deixar así a cousa.
- Vamos á de Pardal os catro! -convidou os outros tres prementemente.
E contra alá marcharon, o Rilo coma un máis. Ao que chegaron, petou o parente na porta de Pardal, que, tras unha breve espera, abriuse, e ante eles apareceu a dona da casa sen trazas ningunhas de inquedanza.
- Viñemos acá porque aquí este di que hai lume na vosa casa!
Foi aí cando a dona de Pardal se desasosegou e, toda desacougada, comezou a berrar polos de dentro:
- Vinde aquí, que seica nos arde a casa!
Acudiron o dono e os fillos. Entre a familia e os veciños percorreron cada curruncho do edificio sen acharen lume por ningures. Finalmente, houbo xuntanza na cociña, ao pé do lume e cuns vasos diante, por mor de celebraren a falsidade da alarma. Cando niso estaban, un dos veciños chamoulle a atención ao Rilo pola boa leria que armara. Mais el respostou fachendoso, acenando para o lume da cociña:
- E logo non é certo? Hai ou non hai lume na casa de Pardal!?
Riron por fóra e nin por dentro llo tomaron moi a mal. O que nunca se soubo foi como ao Rilo, persoa que non adoitaba facer trasnadas, se lle ocorrera armar esta. Sentíronse os outros un pouco burlados e máis de un estivo tentado de se incomodar. Así e todo, a situación de celebración á que se entregaran, era tan prácida, que ninguén quixo escorrentala. O dono da casa salvouna coa súa pavera ocorrencia:
-E logo! Claro que hai lume na de Pardal! Niso tes razón e moitos anos a teñas! Veña un grolo para o celebrarmos!
Tamén ten razón e non faltou á verdade La Voz de Galicia de onte titulando na portada: "El 40,3 % de los gallegos prefieren un Gobierno en minoría a otro bipartito". Fai logo unha entradiña, introduce o corpo da noticia a dobre columna e remite ás páxinas 7 a 9. Alá vamos, picados da cursidade. Vemos os cadros cos datos da enquisa e con asombro achamos: Prefiren un goberno de coalición o 40,8 % dos galegos e prefiren o goberno dun só partido en minoría con apoios puntuais o 40,3 %.
Faltou á verdade o xornal ao titular a noticia? Non...! Incorreu nalgunha falsidade? En ningunha...!
O que aínda non se sabe ben é quen ten razóns para celebrar tal dato e a noticia. Así se escribe a historia! Así...!
domingo, 23 de noviembre de 2008
Crise económica, inmigración e pobreza
Nunha entrada anterior a este blog, que aínda se pode ler embaixo, reflexionouse sobre o tratamento dado aos inmigrantes como consecuencia das primeiras dificultades da crise económica. Un amigo que tal leu, pediume que refixese o artigo para o publicar no número 12 de Cedofeita, revista editada pola Asociación Sociocultural Cedofeita, de Lérez (Pontevedra). Acabo de recibir a revista e, relido o artigo refeito, decido copialo aquí.
Crise económica, inmigración e pobreza
Por Xesús Portas Ferro
Situando o tema
O groso deste artigo foi escrito a mediados do mes de xullo pasado. Pretendíase con el facer ouvir unha voz diferente, amosar preocupacións distintas das que entón se proferían co gallo da crise económica. Dá noxo ver como na abundancia nos esquecemos do pobre e, cando a nosa riqueza vai a menos ou semella que pode minguar, aínda nos esquecemos máis. Vistas as cousas desde unha perspectiva altruísta, todo cambia. É a única maneira xusta de as vermos. Non se trata de que nos conformemos co empeoramento da economía dos nosos pobos e familias. Nin de que nos consolemos pensando que, detrás das nosas coitas, andan outros aproveitando o que nós desbotamos por sobexo ou menos útil. Trátase, pola contra, da necesidade de sermos solidarios, sabendo ver quen son os que de verdade as están pasando negras. Mentres, nosoutros só temos que moderar un pouco os nosos comportamentos altamente consumistas e, se cadra, aprendermos a vivir con menos e non séndomos por iso menos felices.
O certo é tamén que de xullo para acá a dinámica do empobrecemento ligado á crise non fai máis ca avanzar. Espérase que, polo menos nos dous próximos trimestres, aínda continúe agravándose. Se así for, o remedio non vai vir de botarlles a culpa a outros, sexan quen foren. E moito, moitísimo menos aos inmigrantes. A chispa que me moveu a escribir aló por xullo a base deste artigo, foi a desgrazada “directiva da vergoña” que un pouco antes aprobara a Unión Europea sobre o tratamento da inmigración. É inxusta. Como é inxusta a actitude de moita xente que pensa e espalla a idea de que os inmigrantes son os causantes dos nosos problemas económicos e sociais. En conxunto e con excepcións, é todo o contrario. Eles resolvéronnos moitos problemas. E aínda o están a facer.
Por iso soan a sarcasmo cruel declaracións coma as dun señor que reivindicaba a principios de setembro un cambio na política de inmigración, porque –apuntaba– hai en España cento oitenta mil inmigrantes cobrando o paro mentres vinte mil andaluces se anotaron para traballar na vendima francesa. O peor é que nós, o pobo, somos inducidos a pensar do mesmo xeito e a axeitar o noso comportamento cos inmigrantes a ese inxusto xeito de pensar. Inxusto, sobre todo, polo moito que lles debemos.
Empobrecemos, e eles?
A pobreza e a soidade son transcendentais humanos: todo ser humano é pobre nun sentido radical; por sermos persoas humanas, xa só por iso mesmo somos pobres. Aínda así, o lugar social no que a pobreza e a soidade se manifestan, polo feito de aí tomaren mellor corpo, son as persoas e os colectivos máis débiles. Os pobres. Hoxe en día, en Europa, os pobres sono os inmigrantes. Grazas á presenza numerosa destes, os pobres autóctonos ascenderon –ou, se non, a maior parte deles séntense ascendidos– á admirada e cobizada clase media.
Historicamente, sempre e en todas partes, os pobres tiveron menos dereitos ca os non pobres; isto é así, mesmo nas sociedades onde a figura do pobre foi estimada como a máis auténtica simbolización da condición humana. Na hora da verdade, o rico comía e ao pobre negábaselle de ordinario o que aos cans se daba de boa gana, as frangullas que caían da mesa dos amos.
Vivimos tempos de empobrecemento. Ante isto, corre o pánico polas ondas e os prelos. Reclámanse medidas drásticas para facer fronte a tanta desgraza. E el non será máis ben unha sorte? Porque a onde iamos con aquelas carreiras, construíndo máis vivendas por ano do que meniños nacían, vendendo máis automóbiles dos que cabían nas estradas e nas rúas, prolongando a vida alén do que se pode vivir dignamente...? Entrementres, inmensos territorios da casa común están morrendo materialmente –África, un supoñer, como exemplo máis tráxico– de fame, guerra e sida.
Os gobernos europeos, co concurso dos poderes mediáticos –algúns periodistas convertéronse nos mentores supremos da nosa sociedade–, estannos levando a ver unha témera ameaza nos que chegan a onda nós fuxindo da pobreza e a desgraza. Cando non chegan a afirmala, érguense como previsoras sentinelas perante a posibilidade de tal ameaza. Só coa boca pequena recoñecen que, sen os inmigrantes das últimas vagas, as nosas sociedades, case bioloxicamente estériles, a duras penas sobrevivirían. Só excepcionalmente se achan análises que lles agradezan a mobilidade social ascendente experimentada nas últimas décadas polas capas baixas das sociedades europeas. Estas e outras avantaxes, pola súa austeridade inicial –e por necesidade, todo se diga–, deles derivan.
Aínda que a ideloxía dominante non o favorece, cómpre afirmar un dereito humano universal, evidente desde a razón e a irmandade –isto é, desde a igualdade de todos os individuos humanos, que deita daquelas instancias–: o de as persoas se moveren por onde quixeren da terra co fin de procuraren o pan necesario para a supervivencia. Haberá que o regular e regulamentar, como sucede con todos os dereitos. Mais non de tal xeito que de feito resulte negado ou recortado. Se non se fai así, pode acontecer que, como historicamente sucedeu adoito, sexa conquerido pola forza. De África saímos todos un día, e quen sabe con que accións de armas e cóbados achamos acollida en terra allea, logo nosa. En períodos de tempo cosmolóxico, aconteceu isto hai unhas horas.
A lóxica da ide(oloxí)a dominante é a do runfante superhome que decreta os días da súa prepotente madurez como o núcleo do tempo e do universo e, encostado na súa absoluta vontade de poder, ao seu ego asimila e somete os elementos e os viventes, os da especie humana incluídos, sen lle importar o que puider sobrevir aos pobres do presente e aos pobrísimos do futuro. Desta raza son os que rexen a vida cotiá e os destinos das sociedades occidentais. E, aínda por riba, a estas se están aproximando as que agora se chaman, sempre entendendo no bo sentido a expresión, sociedades emerxentes.
Cando habemos recuperar a sabedoría, anterga de séculos, das sociedades que a trancas e barrancas reproduciron as nosas etnias e posibilitaron a emerxencia das nosas persoas á rexión da existencia? Lía eu hai pouco no libro de Elixio Rivas Quintas, O forno do pan, aquela páxina onde se fala do forno comunitario que había nalgúns rueiros e vilas. Aparte de nel faceren a súa cocedura mensual os veciños que non tiñan forno doméstico, o edificio do forno común era, no lugar, a única casa do pobo e nel eran acollidos os pobres de paso, os peregrinos, os xitanos, calquera ambulante que precisase a protección dun teito para unha ou varias noites. Viven aínda persoas, testemuñas deses usos e costumes.
Se o tempo da fame voltar como moitos paxaros agoiran, quen o vai pasar mal? É cedo para responder. Seica toda previsión ou prognóstico se expón a ser optimista de máis. O que sabemos con seguridade é quen o vai pasar peor. Terán que voltar os inmigrantes ás súas terras de orixe cunha man diante e outra detrás. Ou ficarán entre nós disputándolles aos cans soltos e aos camións do lixo as migas das nosas mesas empobrecidas. Xa agora vemos algúns dos seus fillos tomaren como parva no recreo escolar froitas case podres, de pasadas. Sabemos moitos de nós do que falamos, aínda lembramos un día antigo en que tivemos de merenda broa balorenta e pouco máis, sen que por iso nos sentísemos entón desgrazados ou infelices. Se é certo que non só de pan vive a persoa, o pan cotián élle imprescindíbel. Coa soliedaridade universal que deita da razón e da irmandade, hoxe é o día en que menos risco existe de alguén morrer á fame. E, porén, hai quen morre á fame. Entre os pobres da terra. E isto non ten perdón. Eis o problema, que non está no empobrecemento dos pobos e familias ricas. E moito menos ten que ver coa defensa de linguas comúns, fronteiras, bandeiras..., parvadas! Olla alí do que se preocupan os filósofos de oficio!
“A pobreza –escribíame aí atrás un amigo– levámola dentro, e cando se ve fóra, retraemos os cornos. Vin en pleno centro de París, na famosa rúa Saint Michel, unha dona, velliña, tan encorvada que non podía mirar de fronte, enloitada, e cunha cunca na man, alongada, pedindo, ladeándose, pois non podía andar ben. O mesmo que nos tempos de Victor Hugo! E iso que Francia ten todas as axudas sociais do mundo! Esta imaxe non desaparece.”
Que é ser pobre e quen o son entre nós
Ser pobre é, en primeiro lugar, ser membro dun fogar cuxos ingresos son inferiores a uns limiares establecidos. Distínguense tres tipos de pobreza, dependendo da súa gravidade: pobreza moderada, pobreza alta e pobreza severa.
No ano 2006, 20 de cada 100 habitantes de España estaban por debaixo do limiar da pobreza moderada. Este limiar estaba situado en 6.860 € anuais de ingresos equivalentes, o que para unha familia de catro membros supoñía uns ingresos totais netos de 13.720 € anuais. En Galiza ese limiar era un pouco inferior. Débese ter en conta, para non incorrer en malentendidos, que neste 20 % están incluídos os fogares con ingresos moitísimo menores, é dicir, tamén os que padecen pobreza alta e pobreza severa.
Outro aspecto importante é decatármonos de como se distribúe a pobreza moderada na poboación. Unha diferenza remarcábel é a que existe entre habitantes de España nados na Unión Europea, sexan españois ou non, e os inmigrantes, é dicir, os habitantes en España que naceron noutros países. Entre os primeiros, son pobres moderados o 17 % dos varóns e o 21 % das mulleres. Entre os inmigrantes de fóra da UE, sono o 26 % dos varóns e o 24 % das mulleres. A diferenza é clara, aínda que non moi avultada; porén os inmigrantes non europeos levan a peor parte.
Para ese mesmo ano, o limiar da pobreza alta estaba situado en 4.231 € anuais. Isto para unha familia de catro membros supoñía uns ingresos netos anuais de 8.462 €; en Galiza, un pouco menos. Xa imos comprendendo o difícil que sería vivir con eses ingresos. E quen llos dese a moitos dos que se tiveron que apañar con menos ou con moito menos! Estes foron: o 6 % dos varóns e o 7 % das mulleres, entre os habitantes nados en países da UE. Entrementres, tiveron que vivir por debaixo dese limiar o 12 % dos varóns e o 14 % das mulleres que naceron fóra da UE. Como se ve, as taxas resultan dobradas.
Peor é o caso se atendermos á pobreza severa. O limiar situouse en 3.037 € anuais de ingresos equivalentes por fogar. Isto para unha familia de catro membros supoñía 6.074 €. Situación ben severa, como se pode entender. Padecérona en 2006 o 9 % dos varóns e o 9 % das mulleres, entre os inmigrantes non europeos. Entre os españois e estranxeiros nados na UE, padecérona o 3 % dos varóns e outro 3 % das mulleres. As taxas multiplícanse por 3, en prexuízo dos inmigrantes.
As cousas aínda se ven máis negras se botamos unha ollada á incidencia da pobreza entre a poboación infantil. Os datos das anteriores taxas de pobreza por sexos e orixes están extraídos do Informe da Inclusión Social en España 2008, publicado recentemente pola Fundació Caixa Catalunya. Neste mesmo estudo dánsenos os datos referentes á distribución da pobreza segundo o ciclo da vida. España ten a taxa máis alta de Europa en pobreza infantil, o 24 %. Esta taxa de pobreza moderada na infancia distribúese así: o 21 % dos nenos e nenas, entre os nacidos en España ou estranxeiros nados nun país da UE, fronte ao 52 % entre os inmigrantes non europeos. É dicir, un neno ten dúas veces e media máis risco de pobreza se é inmigrante.
Iso no tocante á pobreza moderada. Porque, tratándose da pobreza alta, o risco é case catro veces maior: 32 % fronte ao 8,4 %. E xa non digamos se falamos da pobreza severa, onde o risco é sete veces maior: 28 % fronte ao 4 %.
En resumo, entre os nenos e nenas estranxeiros non só hai máis pobres, senón que a súa pobreza é máis intensa. Tal situación implica unha chea de limitacións tocante ás oportunidades para o desenvolvemento dos seus proxectos vitais no presente e ollando ao futuro. A pobreza económica é unha deficiencia que, por riba, case nunca vén soa. É coma un gran nunha espiga, a da exclusión social, que inclúe outros déficits: desemprego, precariedade laboral, discapacidade, enfermidade, acceso restrinxido ás prestacións sociais, á educación, ao sistema sanitario, á participación na vida social, etc. De por parte, desafortunadamente, cúmprese adoito aquilo de “ao que máis ten, máis se lle dará; e ao que menos ten, aínda ese pouco se lle quitará”. Robert Merton chamoulle, hai uns corenta anos, o “principio Mateo”: as avantaxes e desavantaxes sociais tenden a facerse meirandes co paso do tempo. Isto é especialmente preocupante no caso dos nenos. A pobreza dos nenos e nenas, inmigrantes ou non, ten nese senso pésimas consecuencias, que non favorecen nada a súa inclusión social. Relaciónase positivamente con rendementos académicos baixos e coa redución dos anos de escolaridade. Isto é, con baixas oportunidades de formación. Negativamente, está correlacionada con: probabilidade de comportamentos antisociais, embarazos prematuros non desexados, desemprego, traballos de baixa calidade, etc. Os nosos nenos, inmigrantes e non inmigrantes, son cada vez máis pobres e séntense cada vez máis sós.
Vén sendo así, mesmamente nestes últimos dez anos pasados, que foron de grande crecemento económico; por máis que, para maior aldraxe, a taxa de pobreza en España mantívose inalterada en toda a década. Ben se puido mellorar e non se fixo. O crecemento non ocorreu sen a colaboración dos inmigrantes, senón con ela: colleron os traballos que nós rexeitamos, precarios ou mal pagos; coidaron os nosos nenos e os nosos vellos; pagaron as súas cotas á seguridade social; consumiron o que puideron, realimentando así o crecemento... Sobre todo, ocuparon o lugar dos pobres autóctonos, facilitándolles o ascenso a unha mellor posición económica e social. Non lles iremos pagar agora cunha inxusta ingratitude.
Crise económica, inmigración e pobreza
Por Xesús Portas Ferro
Situando o tema
O groso deste artigo foi escrito a mediados do mes de xullo pasado. Pretendíase con el facer ouvir unha voz diferente, amosar preocupacións distintas das que entón se proferían co gallo da crise económica. Dá noxo ver como na abundancia nos esquecemos do pobre e, cando a nosa riqueza vai a menos ou semella que pode minguar, aínda nos esquecemos máis. Vistas as cousas desde unha perspectiva altruísta, todo cambia. É a única maneira xusta de as vermos. Non se trata de que nos conformemos co empeoramento da economía dos nosos pobos e familias. Nin de que nos consolemos pensando que, detrás das nosas coitas, andan outros aproveitando o que nós desbotamos por sobexo ou menos útil. Trátase, pola contra, da necesidade de sermos solidarios, sabendo ver quen son os que de verdade as están pasando negras. Mentres, nosoutros só temos que moderar un pouco os nosos comportamentos altamente consumistas e, se cadra, aprendermos a vivir con menos e non séndomos por iso menos felices.
O certo é tamén que de xullo para acá a dinámica do empobrecemento ligado á crise non fai máis ca avanzar. Espérase que, polo menos nos dous próximos trimestres, aínda continúe agravándose. Se así for, o remedio non vai vir de botarlles a culpa a outros, sexan quen foren. E moito, moitísimo menos aos inmigrantes. A chispa que me moveu a escribir aló por xullo a base deste artigo, foi a desgrazada “directiva da vergoña” que un pouco antes aprobara a Unión Europea sobre o tratamento da inmigración. É inxusta. Como é inxusta a actitude de moita xente que pensa e espalla a idea de que os inmigrantes son os causantes dos nosos problemas económicos e sociais. En conxunto e con excepcións, é todo o contrario. Eles resolvéronnos moitos problemas. E aínda o están a facer.
Por iso soan a sarcasmo cruel declaracións coma as dun señor que reivindicaba a principios de setembro un cambio na política de inmigración, porque –apuntaba– hai en España cento oitenta mil inmigrantes cobrando o paro mentres vinte mil andaluces se anotaron para traballar na vendima francesa. O peor é que nós, o pobo, somos inducidos a pensar do mesmo xeito e a axeitar o noso comportamento cos inmigrantes a ese inxusto xeito de pensar. Inxusto, sobre todo, polo moito que lles debemos.
Empobrecemos, e eles?
A pobreza e a soidade son transcendentais humanos: todo ser humano é pobre nun sentido radical; por sermos persoas humanas, xa só por iso mesmo somos pobres. Aínda así, o lugar social no que a pobreza e a soidade se manifestan, polo feito de aí tomaren mellor corpo, son as persoas e os colectivos máis débiles. Os pobres. Hoxe en día, en Europa, os pobres sono os inmigrantes. Grazas á presenza numerosa destes, os pobres autóctonos ascenderon –ou, se non, a maior parte deles séntense ascendidos– á admirada e cobizada clase media.
Historicamente, sempre e en todas partes, os pobres tiveron menos dereitos ca os non pobres; isto é así, mesmo nas sociedades onde a figura do pobre foi estimada como a máis auténtica simbolización da condición humana. Na hora da verdade, o rico comía e ao pobre negábaselle de ordinario o que aos cans se daba de boa gana, as frangullas que caían da mesa dos amos.
Vivimos tempos de empobrecemento. Ante isto, corre o pánico polas ondas e os prelos. Reclámanse medidas drásticas para facer fronte a tanta desgraza. E el non será máis ben unha sorte? Porque a onde iamos con aquelas carreiras, construíndo máis vivendas por ano do que meniños nacían, vendendo máis automóbiles dos que cabían nas estradas e nas rúas, prolongando a vida alén do que se pode vivir dignamente...? Entrementres, inmensos territorios da casa común están morrendo materialmente –África, un supoñer, como exemplo máis tráxico– de fame, guerra e sida.
Os gobernos europeos, co concurso dos poderes mediáticos –algúns periodistas convertéronse nos mentores supremos da nosa sociedade–, estannos levando a ver unha témera ameaza nos que chegan a onda nós fuxindo da pobreza e a desgraza. Cando non chegan a afirmala, érguense como previsoras sentinelas perante a posibilidade de tal ameaza. Só coa boca pequena recoñecen que, sen os inmigrantes das últimas vagas, as nosas sociedades, case bioloxicamente estériles, a duras penas sobrevivirían. Só excepcionalmente se achan análises que lles agradezan a mobilidade social ascendente experimentada nas últimas décadas polas capas baixas das sociedades europeas. Estas e outras avantaxes, pola súa austeridade inicial –e por necesidade, todo se diga–, deles derivan.
Aínda que a ideloxía dominante non o favorece, cómpre afirmar un dereito humano universal, evidente desde a razón e a irmandade –isto é, desde a igualdade de todos os individuos humanos, que deita daquelas instancias–: o de as persoas se moveren por onde quixeren da terra co fin de procuraren o pan necesario para a supervivencia. Haberá que o regular e regulamentar, como sucede con todos os dereitos. Mais non de tal xeito que de feito resulte negado ou recortado. Se non se fai así, pode acontecer que, como historicamente sucedeu adoito, sexa conquerido pola forza. De África saímos todos un día, e quen sabe con que accións de armas e cóbados achamos acollida en terra allea, logo nosa. En períodos de tempo cosmolóxico, aconteceu isto hai unhas horas.
A lóxica da ide(oloxí)a dominante é a do runfante superhome que decreta os días da súa prepotente madurez como o núcleo do tempo e do universo e, encostado na súa absoluta vontade de poder, ao seu ego asimila e somete os elementos e os viventes, os da especie humana incluídos, sen lle importar o que puider sobrevir aos pobres do presente e aos pobrísimos do futuro. Desta raza son os que rexen a vida cotiá e os destinos das sociedades occidentais. E, aínda por riba, a estas se están aproximando as que agora se chaman, sempre entendendo no bo sentido a expresión, sociedades emerxentes.
Cando habemos recuperar a sabedoría, anterga de séculos, das sociedades que a trancas e barrancas reproduciron as nosas etnias e posibilitaron a emerxencia das nosas persoas á rexión da existencia? Lía eu hai pouco no libro de Elixio Rivas Quintas, O forno do pan, aquela páxina onde se fala do forno comunitario que había nalgúns rueiros e vilas. Aparte de nel faceren a súa cocedura mensual os veciños que non tiñan forno doméstico, o edificio do forno común era, no lugar, a única casa do pobo e nel eran acollidos os pobres de paso, os peregrinos, os xitanos, calquera ambulante que precisase a protección dun teito para unha ou varias noites. Viven aínda persoas, testemuñas deses usos e costumes.
Se o tempo da fame voltar como moitos paxaros agoiran, quen o vai pasar mal? É cedo para responder. Seica toda previsión ou prognóstico se expón a ser optimista de máis. O que sabemos con seguridade é quen o vai pasar peor. Terán que voltar os inmigrantes ás súas terras de orixe cunha man diante e outra detrás. Ou ficarán entre nós disputándolles aos cans soltos e aos camións do lixo as migas das nosas mesas empobrecidas. Xa agora vemos algúns dos seus fillos tomaren como parva no recreo escolar froitas case podres, de pasadas. Sabemos moitos de nós do que falamos, aínda lembramos un día antigo en que tivemos de merenda broa balorenta e pouco máis, sen que por iso nos sentísemos entón desgrazados ou infelices. Se é certo que non só de pan vive a persoa, o pan cotián élle imprescindíbel. Coa soliedaridade universal que deita da razón e da irmandade, hoxe é o día en que menos risco existe de alguén morrer á fame. E, porén, hai quen morre á fame. Entre os pobres da terra. E isto non ten perdón. Eis o problema, que non está no empobrecemento dos pobos e familias ricas. E moito menos ten que ver coa defensa de linguas comúns, fronteiras, bandeiras..., parvadas! Olla alí do que se preocupan os filósofos de oficio!
“A pobreza –escribíame aí atrás un amigo– levámola dentro, e cando se ve fóra, retraemos os cornos. Vin en pleno centro de París, na famosa rúa Saint Michel, unha dona, velliña, tan encorvada que non podía mirar de fronte, enloitada, e cunha cunca na man, alongada, pedindo, ladeándose, pois non podía andar ben. O mesmo que nos tempos de Victor Hugo! E iso que Francia ten todas as axudas sociais do mundo! Esta imaxe non desaparece.”
Que é ser pobre e quen o son entre nós
Ser pobre é, en primeiro lugar, ser membro dun fogar cuxos ingresos son inferiores a uns limiares establecidos. Distínguense tres tipos de pobreza, dependendo da súa gravidade: pobreza moderada, pobreza alta e pobreza severa.
No ano 2006, 20 de cada 100 habitantes de España estaban por debaixo do limiar da pobreza moderada. Este limiar estaba situado en 6.860 € anuais de ingresos equivalentes, o que para unha familia de catro membros supoñía uns ingresos totais netos de 13.720 € anuais. En Galiza ese limiar era un pouco inferior. Débese ter en conta, para non incorrer en malentendidos, que neste 20 % están incluídos os fogares con ingresos moitísimo menores, é dicir, tamén os que padecen pobreza alta e pobreza severa.
Outro aspecto importante é decatármonos de como se distribúe a pobreza moderada na poboación. Unha diferenza remarcábel é a que existe entre habitantes de España nados na Unión Europea, sexan españois ou non, e os inmigrantes, é dicir, os habitantes en España que naceron noutros países. Entre os primeiros, son pobres moderados o 17 % dos varóns e o 21 % das mulleres. Entre os inmigrantes de fóra da UE, sono o 26 % dos varóns e o 24 % das mulleres. A diferenza é clara, aínda que non moi avultada; porén os inmigrantes non europeos levan a peor parte.
Para ese mesmo ano, o limiar da pobreza alta estaba situado en 4.231 € anuais. Isto para unha familia de catro membros supoñía uns ingresos netos anuais de 8.462 €; en Galiza, un pouco menos. Xa imos comprendendo o difícil que sería vivir con eses ingresos. E quen llos dese a moitos dos que se tiveron que apañar con menos ou con moito menos! Estes foron: o 6 % dos varóns e o 7 % das mulleres, entre os habitantes nados en países da UE. Entrementres, tiveron que vivir por debaixo dese limiar o 12 % dos varóns e o 14 % das mulleres que naceron fóra da UE. Como se ve, as taxas resultan dobradas.
Peor é o caso se atendermos á pobreza severa. O limiar situouse en 3.037 € anuais de ingresos equivalentes por fogar. Isto para unha familia de catro membros supoñía 6.074 €. Situación ben severa, como se pode entender. Padecérona en 2006 o 9 % dos varóns e o 9 % das mulleres, entre os inmigrantes non europeos. Entre os españois e estranxeiros nados na UE, padecérona o 3 % dos varóns e outro 3 % das mulleres. As taxas multiplícanse por 3, en prexuízo dos inmigrantes.
As cousas aínda se ven máis negras se botamos unha ollada á incidencia da pobreza entre a poboación infantil. Os datos das anteriores taxas de pobreza por sexos e orixes están extraídos do Informe da Inclusión Social en España 2008, publicado recentemente pola Fundació Caixa Catalunya. Neste mesmo estudo dánsenos os datos referentes á distribución da pobreza segundo o ciclo da vida. España ten a taxa máis alta de Europa en pobreza infantil, o 24 %. Esta taxa de pobreza moderada na infancia distribúese así: o 21 % dos nenos e nenas, entre os nacidos en España ou estranxeiros nados nun país da UE, fronte ao 52 % entre os inmigrantes non europeos. É dicir, un neno ten dúas veces e media máis risco de pobreza se é inmigrante.
Iso no tocante á pobreza moderada. Porque, tratándose da pobreza alta, o risco é case catro veces maior: 32 % fronte ao 8,4 %. E xa non digamos se falamos da pobreza severa, onde o risco é sete veces maior: 28 % fronte ao 4 %.
En resumo, entre os nenos e nenas estranxeiros non só hai máis pobres, senón que a súa pobreza é máis intensa. Tal situación implica unha chea de limitacións tocante ás oportunidades para o desenvolvemento dos seus proxectos vitais no presente e ollando ao futuro. A pobreza económica é unha deficiencia que, por riba, case nunca vén soa. É coma un gran nunha espiga, a da exclusión social, que inclúe outros déficits: desemprego, precariedade laboral, discapacidade, enfermidade, acceso restrinxido ás prestacións sociais, á educación, ao sistema sanitario, á participación na vida social, etc. De por parte, desafortunadamente, cúmprese adoito aquilo de “ao que máis ten, máis se lle dará; e ao que menos ten, aínda ese pouco se lle quitará”. Robert Merton chamoulle, hai uns corenta anos, o “principio Mateo”: as avantaxes e desavantaxes sociais tenden a facerse meirandes co paso do tempo. Isto é especialmente preocupante no caso dos nenos. A pobreza dos nenos e nenas, inmigrantes ou non, ten nese senso pésimas consecuencias, que non favorecen nada a súa inclusión social. Relaciónase positivamente con rendementos académicos baixos e coa redución dos anos de escolaridade. Isto é, con baixas oportunidades de formación. Negativamente, está correlacionada con: probabilidade de comportamentos antisociais, embarazos prematuros non desexados, desemprego, traballos de baixa calidade, etc. Os nosos nenos, inmigrantes e non inmigrantes, son cada vez máis pobres e séntense cada vez máis sós.
Vén sendo así, mesmamente nestes últimos dez anos pasados, que foron de grande crecemento económico; por máis que, para maior aldraxe, a taxa de pobreza en España mantívose inalterada en toda a década. Ben se puido mellorar e non se fixo. O crecemento non ocorreu sen a colaboración dos inmigrantes, senón con ela: colleron os traballos que nós rexeitamos, precarios ou mal pagos; coidaron os nosos nenos e os nosos vellos; pagaron as súas cotas á seguridade social; consumiron o que puideron, realimentando así o crecemento... Sobre todo, ocuparon o lugar dos pobres autóctonos, facilitándolles o ascenso a unha mellor posición económica e social. Non lles iremos pagar agora cunha inxusta ingratitude.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)